۴ دقیقه زمان مطالعه
دیدن زمین از فضا، تجربهای است که نگاهتان را برای همیشه تغییر میدهد. از زمانی که آلن شِپرد اولین آمریکایی شد که از بالا به سیارهمان نگریست، فضانوردان متعدد ناسا بارها توصیف کردهاند که با این منظره شگفتانگیز مواجه شدهاند و پس از آن، تغییر عمیقی در دیدگاهشان رخ داده است.
این تجربهٔ منحصربهفرد به نام «اثر کلینگری» شناخته میشود – اصطلاحی که در سال ۱۹۸۷ توسط فیلسوف فضایی و نویسندهٔ فرانک وایت در کتابی به همان نام ابداع شد. این پدیده، تغییرات قدرتمندی در نحوهٔ تفکر فضانوردان دربارهٔ زمین و زندگی ایجاد میکند و بهویژه برای کسانی که در طول ۲۵ سال حضور مستمر انسان در ایستگاه فضایی بینالمللی زندگی و کار کردهاند، بسیار تأثیرگذار است. ماژول کاپولا، مجهز به هفت پنجرهای که به سوی زمین نگاه میکنند، مکان ایدهآلی برای مشاهده و تأمل فراهم میکند.
همانطور که کریستینا کوچ، متخصص مأموریت آرتمیس دوم، توضیح داد:
- «اثر کلینگری همانگونه است که از طریق کاپولا به زمین نگاه میکنید و آن را میبینید که در پسزمینهاش کل کیهان گسترده شده است. خط آبی نازک اتمسفر را میبینید و هنگامی که در طرف تاریک زمین هستید، خط سبز بسیار نازکی میبینید که محل حضور اتمسفر را نشان میدهد. درک میکنید که هر شخصی که میشناسید درون این خط سبز نگهداری میشود و هر چیز خارج از آن کاملاً غیرقابل زیست است. مرزها را نمیبینید، خطوط مذهبی را نمیبینید، محدودههای سیاسی را نمیبینید. تنها زمین را میبینید و درک میکنید که ما بیشتر مشابه هم هستیم تا متفاوت.»
همپیشنقش کریستینا کوچ در مأموریت آرتمیس دوم، فضانورد ناسا ویکتور گلور، گفت که قوت اثر کلینگری بهطور نزدیک با «اثر سطح دریا» – تجربهٔ مشترک بشریت بر روی زمین – مرتبط است. «وقتی به سطح دریا برمیگردید، سپس یک انتخاب پیشرویتان میآید»، او توضیح داد. «آیا میخواهید زندگیتان را کمی متفاوتتر ادامه دهید؟ آیا واقعاً میخواهید عضو این جامعهٔ زمینی باشید؟»
بسیاری از فضانوردان پس از تجربهٔ اثر کلینگری بر اهمیت وحدت تأکید میکنند. «میبینید که این یک سیارهٔ واحد با یک اتمسفر مشترک است. این مکان مشترک ما در این جهان است»، گفت باب بهنکن، فضانورد پیشین ناسا. «فکر میکنم این دیدگاه، وقتی که از مسائلی مثل همهگیری عبور میکنیم یا چالشهای ملی و جهانی را میبینیم، به ما میآموزد که همه ما این مشکلات را با هم تجربه میکنیم.»
دیدن زمین از فضا میتواند مفهوم خانهٔ آنها را نیز تغییر دهد. فضانورد پیشین ناسا نیکول ستوت به یاد میآورد که در اولین مأموریتش به ایستگاه فضایی بینالمللی، تمایل داشت ایالت زادگاهش، فلوریدا، را ببیند. «در نهایت از بالای فلوریدا عبور کردیم. میخواستم به پنجره بروم و به آن نگاه کنم و سپس در میانهٔ مسیر متوجه شدم که دیگر فلوریدا را همانگونه که پیش از این میدیدم، نمیبینم». او ادامه داد: «هنوز میخواستم فلوریدا را ببینم، اما فلوریدا تبدیل به بخشی خاص از خانه شد؛ یعنی زمین. ما همهٔ زمینیها هستیم.»
برای برخی از فضانوردان، تغییر دیدگاهشان الهامبخش اقداماتی در سطح زمین شد. «اگر پیش از سفر به فضا محیطزیستگرا نبوده باشید، حداقل پس از بازگشت بخشی از شما تبدیل به یک محیطزیستگرا میشود. چون وقتی میبینید که لایهٔ نازک اتمسفر چه چقدر نازک و محافظ است، میاندیشید که واقعاً باید از آن مراقبت کنیم؛ زیرا از فضا به وضوح به نظر میرسد این لایه بسیار شکننده است»، گفت میک فورمن، فضانورد بازنشستهٔ ناسا.
دیگران امیدوارند اثر کلینگری را با افراد بیشتری به اشتراک بگذارند. «این دیدگاه به شما کمک میکند رشد کنید. واقعاً من را الهام داد تا سعی کنم این تجربه را به افراد بیشتری برسانم و برای گونهٔ ما یک پایگاه دائمی در ستارگان ایجاد کنم». ایننظر را جک فیسچر، فضانورد پیشین ناسا، بیان کرد: «میخواهم هرچه میتوانم انجام دهم تا به گونهٔ انسانی، بهعنوان کل بشریت، کمک کنم تا بیشتر پیشرفت کند، رشد کند و تکامل یابد، چرا که میدانم این توانایی را دارند».
خدمهٔ آیندهٔ آزمایشگاه مدور میتوانند به تجربهای مشابه چشمانداز داشته باشند. «در همان لحظهای که با این مناظر غرق میشوید، وقتی چشمهایتان جز زیبایی زمین چیزی نمیبینند – هر یک از خدمهای که من برای این تجربه به داخل کاپولا آوردام، گریه کردند». گفت فضانورد بازنشستهٔ ناسا تی.جی. کریمر. «اینقدر دلنشین است. اینقدر روحانگیز است. اینقدر نفسگیر است.»
برای دریافت نظرات بیشتری از فضانوردان ایستگاه فضایی بینالمللی، برنامه «بهسوی زمین» را در NASA+ تماشا کنید.