انفجار هشت‌هزار ساله در تصویر شگفت‌انگیز جدیدی از فضا نمایان شد

یک عکاس نجومی هلندی با ۳۵ ساعت نوردهی، یادگار درخشانی از یک ستاره کهنه — سحابی پردهٔ شرقی — را آشکار کرد؛ اثر شگفت‌انگیزی که زیر آسمان‌های ابری هلند به تصویر کشیده شده است.

انفجار هشت‌هزار ساله در تصویر شگفت‌انگیز جدیدی از فضا
© تصویر: Cornelis van Zuilen

یک عکاس نجومی هلندی پرتره خیره‌کننده‌ای از سحابی پردهٔ شرقی به نمایش گذاشت که بقایای یک انفجار عظیم ستاره‌ای را نشان می‌دهد. این تصویر، که از فاصلهٔ ۲۱۰۰ سال نوری در صورت فلکی قنطور می‌درخشد، رشته‌های ظریف گرد و غبار و گاز میان‌ستاره‌ای را به تصویر می‌کشد. پشت این زیبایی آسمانی، داستانی از صبر، دقت و ساعت‌ها و ساعات بی‌شمار در زیر آسمان‌های شمالی غیرقابل پیش‌بینی نهفته است.

سفر طولانی یک انفجار کهکشانی

زمانی که ستاره‌ای تقریباً بیست‌برابر جرم خورشید ما به پایان دوران خود رسید، در یک ابرنواختر خشن منفجر شد و ابرهای گاز و گرد و خاک درخشان را در فضا پخش کرد. نتیجه‌ای که امروز به عنوان سحابی پردهٔ شرقی شناخته می‌شود، بخشی از ساختاری عظیم به نام حلقهٔ قنطور است. عکاس نجومی هلندی Cornelis van Zuilen با ارائهٔ ۳۵ ساعت نوردهی فوق‌العاده، الگوهای پیچیدهٔ پلازماهای قرمز و آبی این سحابی را آشکار کرد؛ این تلاش توسط Space.com گزارش شد.

چیزی که این تصویر را شگفت‌انگیز می‌کند، نه تنها ارزش علمی‌اش است، بلکه پایداری لازم برای دستیابی به آن نیز می‌باشد.

“من اهل هلند هستم و اینجا معمولاً می‌گوییم که ‘تابستان بهترین روز سال است’,” وان‌زیلن در ایمیلی به Space.com گفت. “بارندگی زیاد است، بنابراین عکاسی آماتور نجومی یک سرگرمی بسیار چالش‌برانگیز است؛ صبر و زمان‌بندی مناسب می‌طلبد. خوشبختانه در نزدیکی شهر، در منطقه‌ای با درجه نورپذیری Bortle 5 زندگی می‌کنم که به‌دست آوردن داده‌های باکیفیت با تلسکوپ‌هایم کمک شایانی می‌کند.”

به‌دست‌آوردن نور از غبار ستاره‌ای هشت‌هزار ساله

وان‌زیلن از تلسکوپ عدسی‌دار Askar 103APO به همراه دوربین ZWO ASI533MC Pro برای جمع‌آوری نور ضعیف سحابی استفاده کرد. شاخه‌های گاز حلقهٔ قنطور همانند ابریشم کیهانی در آسمان گسترده‌اند و به تصویر کشیدن آن‌ها نیازمند دقت فوق‌العاده‌ای بود.

“چالش‌برانگیزترین بخش ویرایش این تصویر، برجسته‌سازی تارهای نازک هیدروژن آلفا در بخش شمالی تصویر بود,” وان زویلن توضیح داد. “این کار نیاز به پردازش دقیق با کشش زیاد و حذف نویز داشت. برای به‌دست آوردن داده‌های کافی جهت مشاهده واضح این تارها، نه شب زمان صرف شد و چند شب دیگر برای پردازش تصویر نهایی صرف شد، اما در نهایت کاملاً ارزشش را داشت.”

هر رشته‌ای که در ترکیب نهایی وان‌زیلن ثبت شده است، داستان ستاره‌ای در حال فنا را روایت می‌کند که زمانی روشنایی‌ای بسیار فراتر از خورشید ما می‌داشت. در طول هزاران سال، امواج شوک ناشی از انفجار باستانی همچنان به سمت بیرون پخش می‌شوند و سحابی را به قوس روشنایی که امروز تحسین می‌کنیم، شکل می‌دهند. برای ستاره‌شناسان و علاقه‌مندان به آسمان، این یادآوری نفس‌گیر است که جهان به‌طور پیوسته خود را بازچرخانی می‌کند — از مرگ، نور می‌درخشد.

تصویر
گسترش پیچ‌خوردهٔ سحابی پردهٔ شرقی بخشی از باقیماندهٔ انفجار فوق‌نواختر بزرگتر حلقهٔ قنطور است. (اعتبار تصویر: Cornelis van Zuilen)

پرتره‌ای از صبر و دقت

پس هر فریم معادله‌ای از زمان‌بندی، وضعیت آب‌وهوایی و مهارت فنی در خود دارد. از منزل نزدیک Heiloo، وان‌زیلن زیر نور کم‌رنگ آسمان‌های درجه نورپذیری Bortle 5 کار می‌کرد؛ طی هفته‌های متوالی شب‌های ابری، داده‌ها را جمع‌آوری می‌نمود. آب‌وهواهای غیرقابل پیش‌بینی هلند گاهی عکاسی نجومی را تقریباً غیرممکن می‌سازند، با این حال استقامت وان‌زیلن نوری ضعیف‌ترین فوتون‌های سحابی پرده را به وضوح به تصویر کشید.

تصویر او هم‌زمان اثر هنری و علمی است — ترکیبی از کنجکاوی انسانی و شگفتی کیهانی. هر کانال رنگی، که با دقت فراوان پردازش شده است، ردپای شیمیایی سحابی را نشان می‌دهد: هیدروژن درخشان، اکسیژن یون‌شده و گوگردی که خطوط یک غول در حال فنا را دنبال می‌کند. این عکس نه تنها بخشی از تاریخ نجومی را به تصویر می‌کشد، بلکه پایداری کسانی را که در دل تاریکی به دنبال نور می‌گردند، برجسته می‌سازد.