در سال ۲۰۲۶، سفینهای بیسابقه—که با موشکی از هواپیما پرتاب میشود—سعی خواهد کرد رصدخانهٔ سوئیفت ناسا را از سرنوشت آتشیناش نجات دهد. بله، واقعا.
توسط الین لاپویه
یک تلسکوپ ناسا که در مدار زمین گردش میکند، به آرامی از آسمان سقوط میکند و تا پایان سال ۲۰۲۶، ۹۰٪ احتمال ورود غیرقابل کنترل به جو دارد. برای جلوگیری از این خطر و افزایش طول عمر رصدخانه، ناسا یک استارتاپ فضایی مستقر در آریزونا را برای پرتاب یک مأموریت نجات جسورانه به کار گرفته است.
شرکت کاتالیست اسپیس تکنولوژیز که دفتر مرکزیاش در فلگستاف قرار دارد، جایزهای به ارزش ۳۰ میلیون دلار از ناسا دریافت کرده تا به رصدخانهٔ نیل گهرلز سوئیفت نیروی افزایشی بدهد. برای این منظور، کاتالیست در حال توسعهٔ سفینهٔ «لینک» است که بهگونهای طراحیشده تا بهصورت خودکار به سوئیفت برسد و آن را به مداری پایدارتر انتقال دهد.
کاتالیست کمتر از هشت ماه زمان دارد تا «لینک» را بهسوی فضا بفرستد و سوئیفت را نجات دهد؛ مهلت پرتاب در ژوئن ۲۰۲۶ مقرر شده است. به علاوه، طبق اطلاعیهای که شرکت روز چهارشنبه منتشر کرد، قصد دارد این مأموریت را با موشکی که از هواپیما رها میشود، راهاندازی کند. مشکلی نیست.
نجات سوئیفت از نابودی آهستهاش
رصدخانهٔ سوئیفت در سال ۲۰۰۴ برای مشاهده انفجارهای پرتو گاما—که خشمانگیزترین انفجارهای شناخته شده در جهان هستند—به فضا پرتاب شد. در طول دو دههٔ حضور خود در مدار پایینزمین، سوئیفت بهتدریج ارتفاع خود را از دست داد، همانگونه که تمام ماهوارهها اینگونه هستند. اما افزایش اخیر در فعالیت خورشیدی، کشش جوی روی سفینه را افزایش داده و باعث تسریع در کاهش مدار آن به سرعتی نگرانکننده شده است.
با پایین آمدن سوئیفت به سمت زمین، کشش جوی شدت میگیرد. به این سرعت، رصدخانه ۵۰٪ احتمال ورود غیرقابل کنترل به جو تا اواسط ۲۰۲۶ و ۹۰٪ احتمال تا پایان سال آینده دارد، بنابر گفتهٔ کاتالیست. اگرچه سوئیفت کاملاً در جو سوزانده میشود و برای مردم و داراییهای روی زمین تهدیدی ایجاد نمیکند، اما ناسا و کاتالیست مایلند طول عمر آن را افزایش دهند.
بازگشت قهرمانانه پگاسوس
کاتالیست موشک پگاسوس شرکت نورثروپ گرمان را بهعنوان وسیلهٔ پرتاب برای این مأموریت نجات انتخاب کرده است. پگاسوس یک موشک هواییپرونده است، به این معنا که از یک هواپیمای حامل در ارتفاع ۴۰ هزار فوت (۱۲ هزار متر) رها میشود، سپس به مدت پنج ثانیه آزادانه سقوط میکند و پس از آن موتور مرحلهٔ اولش را شعلهور میکند و به مدار میرسد.
سرعت پرتابهای پگاسوس به طرز محسوسی کاهش یافته است، چون موشکهای ارزانقیمت زمینیپرتاب در دسترس گستردهتری شدهاند. مأموریت کاتالیست اولین پرواز آن از سال ۲۰۲۱ خواهد بود. به گفتهٔ شرکت، «پگاسوس تنها سامانهای است که میتواند همزمان مدار، زمانبندی و بودجه مورد نیاز را برآورده کند».
سوئیفت با شیب ۲۰٫۶ درجه به دور سیاره میچرخد تا از نابسامانی جنوب اقیانوس اطلس—منطقهای بزرگ و ضعیف در میدان مغناطیسی زمین که ماهوارهها را در معرض سطوح بالاتری از تشعشعات میگذارد—دور بماند. بهدلیل این موضوع، یک موشک که از کیپکاناورال یا واندنبرگ پرتاب شود، برای رسیدن به صفحهٔ مداری مناسب این مأموریت به مقدار زیادی احتراق نیاز دارد، کیران ویلسن، نایبرئیس فناوری در کاتالیست، به اسپیسنیوز گفت.
طراحی هوایی پرتاب پگاسوس این مانع را رفع میکند. و از آنجا که این وسیله قبلاً در پروازهای عملیاتی تست شده است، میتواند با زمان کوتاهی آماده پرتاب باشد.
پس از اینکه پگاسوس لینک را مستقر کرد، سفینه با مجموعهای از مانورهای دقیق که به اسم عملیات همنوردی نزدیک شناخته میشوند، به سوئیفت نزدیک میشود، به گفتهٔ کاتالیست. چون سوئیفت پورتهای پیوست یا نقاط گیر برای لینک ندارد، این شرکت از یک مکانیزم رباطیک سفارشی ساختهشده برای قفل کردن به یک نقطه روی بدنه ماهواره استفاده میکند و مدار آن را تنظیم میکند.
اگر این مأموریت موفق شود، نه تنها طول عمر یک ماهواره پژوهشی بسیار ارزشمند را افزایش میدهد، بلکه قابلیت جدیدی مفید برای ناسا به نمایش میگذارد. توانایی واکنش سریع به کاهش مدار میتواند یک دارایی کلیدی برای این سازمان باشد و به آن کمک کند ناوگان سفینههای خود را در مدار پایینزمین بهخوبی نگه دارد.