در سال ۲۰۲۶، یک فضاپیمای منحصربهفرد — که با راکتی از هواپیما پرتاب میشود — سعی خواهد کرد رصدخانه سویت ناسا را از یک پایان سوزان نجات دهد. بله، واقعاً.
یک تلسکوپ ناسا که در مدار زمین میچرخد به آرامی از آسمان میافتد و احتمال ۹۰٪ بازگشت کنترلنشده تا پایان سال ۲۰۲۶ دارد. برای جلوگیری از این خطر و افزایش طول عمر رصدخانه، ناسا یک استارتاپ فضایی مستقر در آریزونا را برای راهاندازی یک مأموریت نجات جسورانه انتخاب کرده است.
شرکت Katalyst Space Technologies که دفتر مرکزیاش در فلگستاف قرار دارد، جایزهای به ارزش ۳۰ میلیون دلار از ناسا دریافت کرده تا رصدخانه سویت نیل گهرلز را با یک تقویت مداری بهبود بخشد. برای این هدف، Katalyst در حال توسعه فضاپیمای «LINK» است که به صورت خودکار میتواند با سویت ملاقات کرده و آن را به مداری پایدارتر منتقل کند.
Katalyst کمتر از هشت ماه زمان دارد تا LINK را به پرواز درآورد و سویت را نجات دهد، به طوری که مهلت پرتاب تا ژوئن ۲۰۲۶ تعیین شده است. همچنین بر اساس اطلاعیهای که این شرکت روز چهارشنبه منتشر کرد، برنامه دارند مأموریت را با موشکی که از هواپیما رها میشود، پرتاب کنند. مسئلهای نیست.
نجات سویت از مرگ آهستهاش
رصدخانه سویت در سال ۲۰۰۴ برای مشاهدهٔ انفجارهای گاما که شدیدترین انفجارهای شناختهشده در جهان هستند، پرتاب شد. در طول دو دههٔ فعالیتش در مدار نزدیک به زمین، سویت به تدریج ارتفاع خود را از دست داد، همانطور که همهٔ ماهوارهها میکنند. اما افزایشهای اخیر در فعالیت خورشیدی، مقاومت جوی بر روی فضاپیما را افزایش داده و باعث تسریع افت مداری آن به نرخ نگرانکنندهای شده است.
همانطور که سویت به سمت زمین مینشست، اصطکاک جوی تقویت میشود. به این سرعت، برآورد Katalyst نشان میدهد که رصدخانه تا میانهٔ ۲۰۲۶ ۵۰٪ احتمال بازگشت کنترلنشده دارد و تا پایان سال آینده ۹۰٪ احتمال دارد. اگرچه سویت در جو کاملاً میسوزد و تهدیدی برای مردم و اموال روی زمین ایجاد نمیکند، اما ناسا و Katalyst امیدوارند طول عمر آن را افزایش دهند.
بازگشت قهرمانانهٔ پگاسوس
Katalyst موشک پگاسوس متعلق به Northrop Grumman را به عنوان وسیلهٔ پرتاب برای این مأموریت نجات انتخاب کرده است. پگاسوس یک موشک هوابری است؛ به این معنی که از هواپیمای حامل در ارتفاع ۴۰,۰۰۰ فوت (۱۲,۰۰۰ متر) آزاد میشود، سپس به مدت پنج ثانیه سقوط آزاد میکند و پس از مشعلگیری موتور مرحلهٔ اول، به مدار صعود میکند.
سرعت پرتاب پگاسوس به طور چشمگیری کاهش یافته است چون موشکهای ارزانتر و زمینیپرتاب به طور گستردهای در دسترس هستند. مأموریت Katalyst اولین پرتاب این موشک از سال ۲۰۲۱ خواهد بود. به گفتهٔ شرکت، «پگاسوس تنها سیستمی است که میتواند به طور همزمان مدار، زمانبندی و بودجه را برآورده کند».
سویت با شیب ۲۰٫۶ درجه به دور سیاره میچرخد تا از ناهنجاری اقیانوس اطلس جنوبی — نقطهای ضعیف بزرگ در میدان مغناطیسی زمین که ماهوارهها را در معرض سطوح بالاتری از تشعشعات قرار میدهد — دور بماند. به همین دلیل، یک موشک که از کیپکناورال یا وندنبرگ پرتاب شود، برای رسیدن به صفحهٔ مداری مناسب این مأموریت، به مقدار عظیمی سوخت نیاز دارد، کییرن ویلسون، معاون فناوری Katalyst، به SpaceNews گزارش داد.
طرح هوابری پگاسوس این مانع را حذف میکند. و چون این وسیله قبلاً در پروازهای موفق مورد آزمایش بوده، میتواند در زمان کوتاهی آماده پرتاب شود.
به محض اینکه پگاسوس LINK را پرتاب کند، فضاپیما با یک سری مانورهای دقیق که به نام عملیات نزدیکسازی ملاقات شناخته میشوند، به سمت سویت نزدیک میشود، به گفته Katalyst. از آنجایی که سویت پورتهای داکینگ یا لوازم گیرنده برای گرفتن LINK ندارد، از یک مکانیزم رباطیک ساخته‑خصوصی برای درگیر شدن به یک نقطه از بدنهٔ ماهواره استفاده میکند و مدار آن را تنظیم مینماید.
اگر مأموریت موفق شود، نه تنها طول عمر یک ماهواره پژوهشی بسیار ارزشمند را افزایش میدهد؛ بلکه یک توانمندی جدید مفید برای ناسا را به نمایش میگذارد. توانایی واکنش سریع به کاهش مدار، دارایی مهمی برای این سازمان خواهد شد و به آن کمک میکند ناوگان فضاپیماهای خود را در مدار پایین زمین بهتر نگهداری کند.