۵ راه برای غلبه بر سوگیری عمل‌گرایی

ماه اکتبر، که برخلاف تصور اصلاً ترسناک‌ترین ماه بازار نبود، تقریباً در همه بخش‌ها عملکرد قدرتمندی داشت. هرچند نشانه‌هایی از کند شدن اقتصاد دیده می‌شد، اما بازارهای سهام با زمزمهٔ «کاهش نرخ بهره!» به این موضوع بی‌توجهی کردند و ششمین ماه متوالی رشد خود را به ثبت رساندند. اوراق قرضه ۱۰ ساله خزانه‌داری آمریکا رشد کرد و بازدهی آن به ۴.۰۸ درصد کاهش یافت. فلزات گران‌بها به رکوردهای تاریخی جدیدی دست یافتند. سهام صندوق طلا (GLD) از ابتدای سال ۶۶٪ رشد کرده بود، اما پس از آن ۸.۵٪ اصلاح قیمت داشت. و دلار آمریکا در ماه اکتبر نسبت به سایر ارزهای گروه G10 قوی بود.

اگر به دنبال دلیلی برای نگرانی هستید، موارد زیادی وجود دارد: ارزش‌گذاری‌ها بالا هستند، همه جا صحبت از حباب هوش مصنوعی است؛ بازار در سهم‌های بزرگ متمرکز شده و رشد به شکل فزاینده‌ای محدود به چند سهم خاص است؛ نگرانی‌هایی در مورد اعتبار شرکت‌ها در بحبوحه برخی ورشکستگی‌های کوچک وجود دارد و جو روانی بازار منفی است.

اگر افت قیمت امروز شما را نگران کرده است، مراقب سوگیری عمل‌گرایی خود باشید: یعنی آن تمایلی که شما را وادار می‌کند در پاسخ به این اتفاق، کاری انجام دهید — هر کاری! —.

این سوگیری عمل‌گرایی یک خطای شناختی است که شما را به جای فکر کردن، به سمت عمل کردن سوق می‌دهد. شما باید در برنامه‌ریزی خود استراتژیک باشید، نه اینکه در واکنش‌هایتان تاکتیکی عمل کنید. هدف، تصمیم‌گیری با احتمال موفقیت بالا است. آنچه از سوگیری عمل‌گرایی نصیبتان می‌شود، تنها مرهمی برای کاهش اضطراب شماست که توهم کنترل را به شما می‌دهد. توجه داشته باشید که این کار هیچ کمکی به بهبود عملکرد سبد سهام شما نمی‌کند. انجام کاری باعث می‌شود احساس کنید بر رویدادهای تصادفی اختیار و نفوذ دارید؛ در حالی که قطعاً اینطور نیست.

اگر برنامه‌ای دارید و به آن پایبند هستید، نباید مشکلی برایتان پیش بیاید. اما آگاه باشید که این رویکرد خلاف میلیون‌ها سال تکامل است که از شما می‌خواهد دست به اقدام بزنید. ما از بی‌عملی بیزاریم، زیرا نشانه تنبلی و یا بی‌کفایتی به نظر می‌رسد. تفکر غالب این است که «انجام هر کاری بهتر از هیچ کاری نکردن است»، حتی اگر آن کار نسنجیده و با احتمال موفقیت پایین باشد.

احتمالاً بهترین کار این است که هیچ کاری نکنید، اما اگر واقعاً مجبورید کاری انجام دهید، این پنج ایده را در نظر بگیرید که عطش شما را برای اقدام فرومی‌نشانند، اما بر سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت اصلی شما تأثیری نمی‌گذارند:

۱. دارایی‌های سفته‌بازانه خود را بفروشید. بسیاری از ما چند سهم پرریسک، سهام شرکت‌های کوچک یا پیشنهادهای سرمایه‌گذاری نسنجیده‌ای که از آشنایان گرفته‌ایم را در سبد خود داریم. اگر واقعاً نگران هستید، با فروش این دارایی‌های بی‌ارزش که در حساب پرریسک شما قرار دارند، مقداری پول نقد فراهم کنید و در عین حال به سبد سرمایه‌گذاری اصلی خود دست نزنید.

۲. سهام‌های تکی خود را بررسی کنید. حتی سرمایه‌گذارانی که در صندوق‌های شاخصی سرمایه‌گذاری می‌کنند نیز گاهی سهام شرکت‌های خاصی را خریداری می‌کنند. ما این سهام را به دلایل مختلفی می‌خریم که البته به‌ندرت آن دلایل به واقعیت می‌پیوندند. شرط می‌بندم بسیاری از سهام‌های تکی شما با در نظر گرفتن کاتالیزورهای خاصی خریداری شده‌اند که هرگز محقق نشده‌اند. اگر مدتی پیش سهمی را به این امید خریده‌اید که مدیرعامل جدیدی بیاید، تحلیلگری رتبه آن را ارتقا دهد، دارویی تأییدیه FDA بگیرد، معامله خرید و ادغام (M&A) انجام شود، محصول جدید و جذابی عرضه گردد یا هر اتفاق جادویی دیگری بیفتد — و هنوز هیچ‌کدام رخ نداده — آن سهم را بفروشید. می‌توانید در سال جدید دوباره آن را بررسی کنید.

۳. ارزهای دیجیتال. شت‌کوین‌هایتان را همین حالا بفروشید. اگر این کار نگرانی شما را برطرف نکرد، به فکر کاهش دارایی بیت‌کوین یا اتریوم خود باشید. من هفته گذشته بیت‌کوینم را فروختم؛ این تصمیم بر اساس پیش‌بینی بازار یا قضاوت در مورد بیت‌کوین نبود، بلکه می‌خواستم مقداری پول نقد داشته باشم تا اگر بازارها افت کردند و فرصت‌های جدیدی ایجاد شد، از آن استفاده کنم.

۴. طلای فیزیکی خود را بفروشید. همسر من طلاهایی به ارزش ده‌ها سال دارد: دستبندهای شکسته، گوشواره‌های تک، قفل‌های خراب و جواهراتی که دیگر استفاده نمی‌کند. طی چند ماه گذشته، دو بار مقداری از این طلاها را به طلافروشی محلی مورد علاقه‌مان بردیم و اعتباری معادل ۷۲۰۰ و ۴۱۰۰ دلار برای خرید طلای جدید دریافت کردیم. (نکته به همسران: این کار مجانی تمام نمی‌شود و احتمالاً خرج بیشتری روی دستتان خواهد گذاشت.)

۵. برنامه خود را به‌روزرسانی کنید. پس از رشد ۱۶.۵ درصدی شاخص S&P 500 و ۲۳ درصدی شاخص Nasdaq 100، یک روز افت ۱ تا ۲ درصدی نباید شما را نگران کند. اگر این‌طور است، از خود بپرسید: آیا به سن بازنشستگی نزدیک هستید، یا باید هزینه دانشگاه یا خرج بزرگ دیگری را بپردازید؟ شاید دلشوره شما هشداری است مبنی بر اینکه ریسکی که پذیرفته‌اید با نیازهای کوتاه‌مدت شما همخوانی ندارد. با مشاور مالی خود مشورت کنید و برنامه بلندمدت خود را بازبینی کنید تا مشخص شود آیا نیاز به تغییری هست یا نه. توجه داشته باشید که این کار در واکنش به نوسانات بازار نیست، بلکه بر اساس تقویم و زمان‌بندی زندگی شماست.

ایجاد این تغییرات جزئی، تمایل شما را برای اقدام فوری تسکین می‌دهد، بدون آنکه تأثیر بزرگی بر برنامه بلندمدت شما داشته باشد.

به قول آن جمله معروف که به شکلی دیگر بیان شده: «فقط کاری نکن، همانجا بنشین.»

من در کتاب «چگونه سرمایه‌گذاری نکنیم: ایده‌ها، اعداد و رفتارهایی که ثروت را نابود می‌کنند — و چگونه از آن‌ها دوری کنیم» (How Not to Invest: The ideas, numbers, and behaviors that destroy wealth―and how to avoid them)، به بسیاری از سوگیری‌هایی که دچارشان می‌شویم و راه‌حل‌های پیشنهادی برای آن‌ها پرداخته‌ام.

این کتاب با ۳۶٪ تخفیف در آمازون به قیمت ۲۱.۱۹ دلار به فروش می‌رسد.

«کتاب سال در زمینه سرمایه‌گذاری» – سالنامه معامله‌گران سهام (Stock Traders Almanac)

«مجموعه‌ای کاملاً سرگرم‌کننده از فصل‌های کوتاه که کارشناسان، پیش‌گوها، رسانه‌ها و صاحب‌نظران مالی را به باد انتقاد می‌گیرد.» – وال استریت ژورنال (WSJ)